Παρασκευή 28 Δεκεμβρίου 2018

ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ Ο ΔΡΟΜΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΦΩΣ: ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΙ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΙ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ




Σε κάποιο χωριό της Μεσσαράς ζει μια γιαγιά, που όσοι τη γνωρίζουν καλά, ξέρουν πως ο Θεός την έχει προικίσει με εξαιρετικά χαρίσματα. Κάποτε, για παράδειγμα, σε κάποιον άρρωστο στην Αθήνα, που δεν τη γνώριζε καθόλου, εμφανίστηκε ο αρχάγγελος Μιχαήλ και τού είπε: «Ήρθα να σε θεραπεύσω, γιατί με στέλνει με την προσευχή της η Γ.».



Η γιαγιά Γ. μου είπε: «Εγώ δεν είμαι αγία, μόνο μια γριά που παρακαλώ το Θεό για τη σωτηρία μου. Άγιος είναι ο τάδε ασκητής, που μένει εκεί, ο δείνα που μένει εκεί» κ.τ.λ., και μου κατονόμασε 4-5 σημερινούς ασκητές, άγνωστους ως επί το πλείστον, που ζουν σε διάφορα σημεία της Κρήτης.



Ιδιότητες σαν αυτές της γιαγιάς Γ., από μόνες τους, δε σημαίνουν τίποτα. Κάλλιστα μπορεί να τις αντιγράψει ένας απατεώνας – αν και άνθρωποι σαν τη γιαγιά δεν είναι απατεώνες· ποτέ δεν κέρδισε τίποτε απ’ αυτά, παρά μόνο ανησυχία μήπως χάσει τη μυστική σχέση με το Χριστό μέσα στην καρδιά της – ενώ παρόμοιες ικανότητες εμφανίζουν και δάσκαλοι άλλων θρησκειών, βουδιστές, ινδουιστές, ακόμη και μάγοι ιθαγενών φυλών ή σαμάνοι. Ωστόσο, πρέπει να πούμε πως άνθρωποι που έχουν φτάσει στο επίπεδο της γιαγιάς στη δική μας πνευματική παράδοση υπάρχουν αρκετοί. Είναι γνωστά π.χ. τα ασύλληπτα θαυματουργικά χαρίσματα σύγχρονων ορθόδοξων αγίων, όπως οι Γέροντες (=πνευματικοί διδάσκαλοι) Πορφύριος, Παΐσιος, Ιάκωβος κ.ά., οι οποίοι δεν είχαν μόνο διορατικό και θεραπευτικό χάρισμα, αλλά τους συνέβαιναν επίσης κάμψεις χώρου και χρόνου, πολλαπλασιασμός της ύλης, τηλεμεταφορά, επικοινωνία με τα ζώα κ.π.ά. Και το πιο παράξενο, ίσως, είναι ότι παρόμοια φαινόμενα και εμφανίσεις τους συνεχίζονται και μετά το θάνατό τους, ή, για να μιλήσω ορθόδοξα, την κοίμησή τους.



Και στην Κρήτη υπήρχαν και υπάρχουν αντίστοιχοι, όπως ο Γέροντας Ευμένιος από τη μονή Ρουστίκων Ρεθύμνης κ.ά.



Οι θαυματουργοί αυτοί άγιοι είναι απόγονοι μιας προηγούμενης γενιάς θαυματουργών, στην οποία ανήκαν άνθρωποι όπως ο άγιος Γεώργιος Καρσλίδης († 1948), η αγία Ματρώνα της Μόσχας η αόμματη († 1952), ο άγιος Ιωάννης Μαξίμοβιτς († Σηάτλ ΗΠΑ, 1966) κ.π.ά. σε όλο τον κόσμο, κι αυτοί με τη σειρά τους ήταν απόγονοι μιας άλλης γενιάς, που περιελάμβανε τον άγιο Ιωάννη της Κρονστάνδης († 1908), τον άγιο Νεκτάριο της Όπτινα (Ρωσία † 1937), την αγία Ματρώνα του Ανεμνιάσεβο († 1932), τον άγιο Αρσένιο τον Καππαδόκη († 1924) κ.π.ά. Προχωρώντας έτσι ιστορικά προς τα πίσω, βλέπουμε αγίους θαυματουργούς εν ζωή σε κάθε χριστιανική γενιά, μέχρι τους μαθητές του Χριστού, που μερικά από τα θαύματά τους περιγράφονται ήδη στην Καινή Διαθήκη (στις «Πράξεις των Αποστόλων»).

ΠΕΡΙ ΘΑΝΑΤΟΥ ΓΙΑΤΙ ΑΠΟΘΝΗΣΚΟΥΝ ΤΑ ΤΕΚΝΑ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ;







Τα τέκνα των πιστών χριστιανών για δύο αιτίες αποθνήσκουν νέα, λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος:



Πρώτον μεν για σωφρονισμό και ταπείνωση των γονέων τους. Και δεύτερον για να τύχουν σωτηρίας αποθνήσκοντα καθαρά και αμόλυντα, επειδή ίσως ζήσουν πονηρή ζωή και κολαστούν, εάν τους αφήσουν οι γονείς τους πλούτο και δεν τον μεταχειριστούν κατά Θεό και σύμφωνα με την παραγγελία των γονέων τους να μοιράσουν στους πτωχούς ελεημοσύνη αντίθετα, γίνονται κακότροπα. Γι΄ αυτό ο Θεός τα παίρνει νέα από το κόσμο για να μη κολαστούν.



Ο δε άγιος Αμβρόσιος λέγει ότι δεν ζουν τα παιδιά ορισμένων ανθρώπων, διότι οι γονείς τους ήσαν άρπαγες και άδικοι. καταπατούσαν το δίκαιο των άλλων. Για να τους παιδεύσει λοιπόν ο Θεός, αποθνήσκουν τα τέκνα τους νέα. Όταν όμως οι γονείς τους μετανοήσουν και δώσουν πίσω όσα άρπαξαν άδικα και δεν ζητούν πλέον να αδικήσουν κανένα, τότε ο Θεός χαρίζει την υγεία στα τέκνα τους και δεν αποθνήσκουν.



"ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ", ετ. ΙΔ΄, 1949, αρ. 149-151, Ιανουάριος - Μάρτιος  1949,  σ. 13 κ.ε..,

 

ΣΟΦΑ ΛΟΓΙΑ ΑΓΙΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ





Νομίζουμε ότι αυτή η ζωή, δεν περνάει. Περνάει πάρα πολύ γρήγορα και σημασία έχει, πού θα βρεθείς μετά...



Γέροντας Αμβρόσιος Λάζαρης





Σήμερα οι μεγάλοι θέλουν να παίρνουν πολλά λεφτά με λίγη δουλειά και οι μικροί να παίρνουν μεγάλους βαθμούς, χωρίς διάβασμα. Και αν είναι δυνατόν, χωρίς να φεύγουν από την καφετέρια...



Άγιος Παΐσιος Αγιορείτης





Η πείρα είναι μεγάλο πράγμα, αλλά δεν μαθαίνεται, παθαίνεται!



Γέροντας Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος





Είτε πέντε χρόνια ζήσει κανείς, είτε εκατόν πέντε δεν έχει σημασία. Αξία έχει η υγεία της ψυχής. Χαρά σ' αυτούς που αντιμετωπίζουν την περίπτωση της ασθενείας με μετάνοια και είτε ζήσουν είτε όχι, θα είναι έτοιμοι. Ο Κύριος περιμένει. Περιμένει στο Φρέαρ του Ιακώβ την κάθε ψυχή, όσο αμαρτωλή κι αν είναι. Περιμένει ν' αδειάσει στο εξομολογητήριο το θολό νερό της ψυχής της και να γεμίσει με νερό καθαρό, ώστε να μήν διψάσει στην Αιώνια Ζωή.



Γέροντας Ευσέβιος Γιαννακάκης





Μέσα στον γάμο πρέπει ο καθένας να προσπαθεί με φιλότιμο να σηκώνει τα βάρη του άλλου πάνω του και να τον ξεκουράζει. Χαρά τους να γίνεται, πως να αναπαύει ο ένας τον άλλον.



Άγιος Παΐσιος





Να μήν κατηγορείς κανέναν απολύτως, να μήν κοροϊδεύεις, να μήν οργίζεσαι, να μήν περιφρονείς. Φυλάξου πολύ να μη λες ''ο τάδε ζει ενάρετα ή ο δείνα άσωτα'', διότι αυτό ακριβώς είναι το ''μή κρίνετε''. Όλους να τους βλέπεις με το ίδιο μάτι, με την ίδια διάθεση, με την ίδια σκέψη, με απλή καρδιά, να τους δέχεσαι σαν τον Χριστό.



Άγιος Νήφων





Άσε τα παλιά. Να τα ξεχάσεις όλα! Από εδώ και πέρα!



Γέροντας Αμβρόσιος Λάζαρης







Η Πνευματική ζωή έχει χαρές μεγάλες. Πετάς, φεύγεις από τον κόσμον, δεν λογαριάζεις τίποτε. Γίνεσθε παιδιά και κατοικεί ο Θεός εις την καρδιά σας.

Θα πάθετε αναισθησία, όπως λένε οι κοσμικοί, αλλά θα είναι ανύψωσις Πνεύματος.


Γέροντας Αμφιλόχιος Μακρής







Να κάνετε ελεημοσύνες στους γειτόνους και σε όλους, που έχουν ανάγκη. Πού είναι η Αγάπη, όταν δεν κάνουμε ελεημοσύνη;



Γέροντας Αμβρόσιος Λάζαρης





- Υπάρχουν σήμερα Άγιοι μέσα στον κόσμο;
- Πάρα πολλοί. Ο Θεός τους γνωρίζει. Αν δεν υπήρχαν, ο κόσμος μας θα είχε πάψει να ζει. Το λέει καθαρά ο Άγιος Συμεών, ο Νέος Θεολόγος: ''Όταν λείψουν από τον κόσμο οι Άγιοι, θα εκλείψει κι ο κόσμος''...



Γέροντας Κλεόπας Ήλιε





Εκεί που ο Χριστός είναι απών, εκεί περισσεύει το ψεύδος και η βία θριαμβεύει...



Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς





Τί σημαίνει να σηκώσεις το σταυρό σου; Αυτό θα πει να λαμβάνεις οικειοθελώς απο το χέρι της Θείας Πρόνοιας κάθε ιαματική πικρία, που σου προσφέρεται. Συμβαίνουν καταστροφές μεγάλες; Μείνε υποτασσόμενος στη βουλή του Θεού καθώς ο Νώε. Σου ζητείται αυτοθυσία; Πρόσφεέε την με τέτοια πίστη στο Θεό καθώς και ο Αβραάμ ήθελε να προσφέρει ως θυσία τον υιό του. Χάνεται η περιουσία, πεθαίνουν αιφνιδίως τα τέκνα σου και σε ζώνει αρρώστια βαριά; Υπόφερε τα πάντα με καρτερία και μήν απομακρύνεις την καρδιά σου από το Θεό, καθώς και ο Ιώβ το ίδιο έκανε.



Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Η διδασκαλία του αγίου Μάρκου του Ευγενικού για το καθαρτήριο πυρ Του σεβ. Ιεροθέου Βλάχου Απόσπασμα από το βιβλίο: «Η Ζωή μετά τον Θάνατο».



  

    Εισαγωγή

    1. Αναγκαία η δογματική συζήτηση

    2. Υπάρχει Παράδεισος και Κόλαση

    3. Δεν υπάρχει καθαρτήριο πυρ

    4. Θεολογικοί λόγοι κατά της υπάρξεως καθαρτηρίου πυρός

    5. Ερμηνεία αποστολικού χωρίου

    6. Πατερικά χωρία κατά τον διάλογο

    7. Το αιώνιο πυρ είναι άκτιστο



Ο άγιος Μάρκος, Μητροπολίτης Εφέσου, ήταν από τους πρωταγωνιστάς στην Σύνοδο Φερράρας - Φλωρεντίας, εκφραστής της ορθοδόξου πατερικής διδασκαλίας σε όλα τα θέματα. Μελετώντας κανείς την διδασκαλία του, θα διαπιστώση περίτρανα ότι είναι εκφραστής της ορθόδοξης διδασκαλίας και κυρίως είναι εκφραστής της θεολογίας του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Στο σημείο αυτό μπορούμε να δούμε την αξία της θεολογίας του.

Ήταν φυσικό να ασχοληθή και με το καθαρτήριο πυρ και να εκθέση τις ορθόδοξες απόψεις πάνω στο θέμα αυτό. Επειδή είναι ενδιαφέροντα τα όσα λέγει και έχουν σχέση με πολλά θεολογικά ζητήματα που σχετίζονται με αυτό, γι’ αυτό θα κάνουμε ευρύτερη ανάλυσή τους.

Τα όσα θα αναλύσουμε βρίσκονται σε δύο ομιλίες του αγίου Μάρκου που σώζονται και, φυσικά, είναι ομιλίες τις οποίες κατέθεσε σε συζητήσεις κατά την διάρκεια της Συνόδου στην Φερράρα, καθώς επίσης και μερικά κεφάλαια, που είναι περίληψη όλης της διδασκαλίας του, και με τα οποία αρνείται την διδασκαλία των Λατίνων περί υπάρξεως του καθαρτηρίου πυρός.

Η πρώτη ομιλία έχει τίτλο: "Του πανιερωτάτου Μητροπολίτου Εφέσου κυρ Μάρκου του Ευγενικού αντίρρησις των Λατινικών κεφαλαίων, άπερ αυτοί προέτεινον, περί του περκατορίου πυρός". Όπως φαίνεται, πρόκειται για την ομιλία που συνέταξε ο άγιος Μάρκος αμέσως μετά την τοποθέτηση του θέματος, κατόπιν, βέβαια, εντολής του αυτοκράτορος. Η δεύτερη ομιλία έχει τίτλο: "του σοφωτάτου και λογιωτάτου Εφέσου κυρ Μάρκου του Ευγενικού, απολογία προς τους Λατίνους δευτέρα, εν ή εκτίθησι και της των Γραικών Εκκλησίας την αληθή δόξαν". Τα κεφάλαια επιγράφονται ως εξής: "Συλλογισμοί δέκα δεικνύντες ότι ουκ έστιν πυρ καθαρτήριον".

Βέβαια, είναι δύσκολο να παρουσιάση κανείς αναλυτικά όλη την διδασκαλία του αγίου Μάρκου για το θέμα αυτό. Απαιτείται ιδιαίτερη διατριβή για να αναλυθούν όλες οι απόψεις. Θα επιδιώξω, όμως, στην συνέχεια να εκθέσω τις γενικές θέσεις του για το καθαρτήριο πυρ, προσπαθώντας να μην αλλοιώσω το περιεχόμενό τους. Το θεωρώ σημαντικό γιατί, δυστυχώς, για το θέμα του καθαρτηρίου πυρός γνωρίζουμε ελάχιστα και όσα παρουσιάζονται, εν πολλοίς δεν εκφράζουν ολοκληρωτικά την ορθόδοξη άποψη για το θέμα.



1. Αναγκαία η δογματική συζήτηση

Αρχίζοντας την δεύτερη ομιλία του, ο άγιος Μάρκος υπογραμμίζει την αναγκαιότητα της αληθινής έρευνας των δογματικών θεμάτων που αμφισβητούνται. Γράφει χαρακτηριστικά: "Πολλής μεν ως αληθώς ερεύνης δείται και συζητήσεως όσα των δογμάτων αμφισβητήσιμα και τους εφ’ εκάτερα λόγους ισχυρούς και γενναίους έχοντα".

Η έρευνα για αμφισβητούμενα δογματικά θέματα πρέπει να γίνεται με αλήθεια, χωρίς πονηρία, χρησιμοποιώντας κάθε φορά τα ισχυρότερα επιχειρήματα. Με μια τέτοια συζήτηση θα υπάρξη μεγάλο κέρδος, γιατί θα αποκαλυφθή η αλήθεια. "Πολύ δε άρα και το εκ της τοιαύτης συζητήσεως περιγινόμενον κέρδος". Φυσικά, ο άγιος ισχυρίζεται ότι το κέρδος θα είναι μεγάλο αν και τα δύο μέρη αποβλέπουν στην εύρεση της αλήθειας και όχι στην έριδα και αν δεν φροντίζουν να νικήσουν με κάθε μέσο, αλλά να ανέχωνται ακόμη και να νικηθούν καλώς. Με όσα λέγονται γίνεται έλεγχος των Λατίνων, οι οποίοι επεδίωκαν ακριβώς τα αντίθετα. Δεν αναζητούσαν την αλήθεια για το καθαρτήριο πυρ, αλλά απλώς, όπως και σε άλλα θέματα, να επιβάλλουν τις απόψεις τους.

Αναφερόμενος στην αποστολική Σύνοδο που συνεκλήθη για να καθορισθή αν έπρεπε να περιτέμνωνται οι εξ Εθνών Χριστιανοί, και μάλιστα στην συζήτηση που έγινε μεταξύ των Αποστόλων, αλλά και την ομόνοια μετά την σύνοδο, λέγει ότι και οι ίδιοι σε αυτές τις συζητήσεις πρέπει να αποβλέπουν στην ειρήνη και την ομόνοια, έστω και αν γίνη πολλή συζήτηση.

Έτσι, λοιπόν, είναι αναγκαία η δογματική συζήτηση, όταν υπάρχουν επιχειρήματα και όταν ενδιαφέρωνται για την ειρήνη και την ομόνοια. Αν όμως επικρατή έρις και προσπάθεια επιβολής κάθε απόψεως, τότε δεν μπορεί να υπάρξη ωφέλεια. Αυτό το μέτρο είναι αναγκαίο για κάθε δογματική συζήτηση. Γιατί, αν δεν ενεργή το Άγιον Πνεύμα, αν δεν επικρατή η ειρήνη κατά την διάρκεια των συζητήσεων, τότε είναι αδύνατον να ευρεθή η αλήθεια.



2. Υπάρχει Παράδεισος και Κόλαση

Η διδασκαλία περί του καθαρτηρίου πυρός των Λατίνων σχετίζεται με την διδασκαλία περί Παραδείσου και Κολάσεως, γι’ αυτό και εξετάζεται και το θέμα αυτό.

Ο Αγιος Μάρκος ο Ευγενικός στο έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη


Ο Αγιος Μάρκος ο Ευγενικός στο έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
του Οικονόμου, Χρήστου Σειταρίδη
Η σπουδή και η μελέτη των Παπαδιαμαντικών κειμένων αποδεικνύει σαφέστατα ότι ο Σκιαθίτης λογοτέχνης αγαπούσε ενσυνείδητα την Εκκλησία. Η διακονία από την παιδική ηλικία δίπλα στον ιερέα πατέρα του διαμόρφωσε τον εσωτερικό του κόσμο, ώστε σ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του να προσφέρει στην Εκκλησία απ’ όποιο μετερίζι του εζητείτο. Είναι, επομένως, απολύτως φυσιολογικό να παρατηρούμε στα κείμενά του συχνές αναφορές στη ζωή των αγίων, σε πανηγύρια της αγαπημένης του Σκιάθου καθώς και ποιητικές συνθέσεις αφιερωμένες στους αγίους.
Η εξόχως σημαντική προσωπικότητα του Αγ. Μάρκου του Ευγενικού αποτελούσε για τον Παπαδιαμάντη ένα κορυφαίο παράδειγμα Αγίου, ο οποίος κάτω από δύσκολες για την Ανατολική Εκκλησία περιστάσεις ανέλαβε στη σύνοδο της Φερράρας – Φλωρεντίας το 1438-9 την ευθύνη της αντίστασης στις επεκτατικές φιλοδοξίες της Δυτικής Εκκλησίας. Ήταν ο μοναδικός από τους μετέχοντες της συνόδου εκπροσώπους της Ανατολικής Εκκλησίας, ο οποίος δεν υπέγραψε το ενωτικό κείμενο μεταξύ των δυο Εκκλησιών. Αυτά συνέβαιναν παρά το γεγονός ότι εκπρόσωποι της Ορθόδοξης Εκκλησίας μοναχοί, κληρικοί και λαϊκοί είχαν υπογράψει το ενωτικό κείμενο. Μεταξύ αυτών ο Επίσκοπος Νικαίας και μετέπειτα Καρδινάλιος της Δύσης Βησσαρίων!
Ήταν τέτοια η ακτινοβολία του Αγ. Μάρκου, ώστε ο τότε πάπας Νικόλαος να αναφωνήσει «Νίχιλ Φέτσιμους» ότι δηλαδή «ουδέν εποιήσαμεν». Παραθέτει μάλιστα ο Παπαδιαμάντης τα λόγια του Κολλυβά Αγίου Αθανασίου του Παρίου για τον Άγιο Μάρκο τον Ευγενικό: “Ο διδάσκαλος Αθανάσιος ο Πάριος, εκκλησιαστικός συγγραφεύς ακμάσας εν αρχή της ενεστώσης εκατονταετηρίδος, λέγει περί του Μάρκου τούτου του Ευγενικού ότι είναι ουχί μόνον ίσος προς τους Βασιλείους και Χρυσοστόμους, αλλά πολλώ ανώτερος αυτών. Διότι εκείνοι μεν εν μέσω πολλών ομοφρόνων εκήρυττον τα ορθόδοξα δόγματα. Ούτος δε μόνος προς πολλούς ηδυνήθη ν’ αντιστή εις τας υπερφιάλους αξιώσεις της Παποσύνης, εγκαταλειφθείς δε, κατά τον ψαλμωδόν, παρά γονέων και αδελφών, δεν απέβαλε το θάρρος, αλλά κατέρριψε την “δυτικήν οφρύν” κατά τον πολύν Φώτιον. Όσοι επιθυμούσι πλείονας πληροφορίας περί τούτου παραπέμπονται εις το σύγγραμα του ειρημένου Αθανασίου του Παρίου το επιγραφόμενον “ο Αντίπαπας” ”.
Ο Παπαδιαμάντης αναφέρει επίσης τη συνήθεια πολλών ορθοδόξων Αγιογράφων να παριστάνουν τον Αγ. Μάρκο πάνω σ’ ένα αρχιερατικό θρόνο, να βαστά το ιερό Ευαγγέλιο και την αρχιερατική ράβδο και στα πόδια σε στάση μετανοίας τον Πάπα Νικόλαο, από τον οποίο φεύγει η τιάρα από το κεφάλι και καταλήγει στα πόδια του Αγ. Μάρκου.
Εξετάζοντας τη σύνοδο της Φερράρας ιστορικά, μιλά επικριτικά για τον Βησσαρίωνα. Ο Παπαδιαμάντης θεωρεί ότι και ο Βησσαρίων θα έπρεπε να επιστρέψει στην Ανατολή μετά τη σύνοδο, όπως όλοι οι υπόλοιποι, παρά το γεγονός ότι είχε ήδη υπογράψει, κάτι που θα εθεωρείτο ως μη γενόμενο. Πίστευε (ο Παπαδιαμάντης) ότι οι δυτικοί δεν ήταν δυνατόν να πεισθούν από τα τεκμήρια των ανατολικών και τους χαρακτηρίζει πιο δύσπιστους και από τον μαθητή του Κυρίου Θωμά. “Μάρτυς τούτου αυτός ο Καρδινάλιος Βησσαρίων, όστις επί ήμισυ αιώνα ηγωνίζετο ματαίως να εμπνεύσει εμπιστοσύνην εις τους συναδέλφους αυτού. Τούτο αποδεικνύει ότι πρέπει να μένη τίς εν τη τάξει εν η ευρέθη απ’ αρχής, όσον ταπεινή και πενιχρή και αν φαίνεται αυτή, αιρετωτέρα δε είναι αείποτε η έντιμος ευτέλεια της αδόξου και κομώσης πολυτελείας και τρυφής”.
Το γεγονός ότι ο Βησσαρίων προσήλθε στη σύνοδο ως ένας εκ των εκπροσώπων των ορθοδόξων και κατέληξε στο τέλος να γίνει Καρδινάλιος της Παπικής Εκκλησίας, αποδεικνύει, κατά τον Παπαδιαμάντη, ότι δεν διακρινόταν για την ακέραιη χριστιανική του πίστη. Τόσο μάλιστα οξύμωρο του φαίνεται ώστε να τον κατατάσσει κάτω και από τον Γεώργιο Πλήθωνα τον γεμιστό. Αντίθετα η σθεναρή στάση του Αγ. Μάρκου διατήρησε και ίσως ενίσχυσε το ορθόδοξο φρόνημα του πιστού λαού και έγινε με ανακούφιση δεκτή.
Ιερά Μητρόπολη Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος

ΑΠΑΝΤΗΣΙΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΑΠΙΚΗΝ ΕΓΚΥΚΛΙΟΝ ΠΕΡΙ ΕΝΩΣΕΩΣ (1984)



Μέ τήν βοήθειαν τοῦ θεοῦ προβαίνομεν εἷς τήν ἐπανέκδοσιν τῆς Πατριαρχικῆς καί Συνοδικῆς Ἐγκυκλίου Ἐπιστολῆς, τήν ὁποίαν ἕξαπελυσεν ἤ Μεγάλη του Χρίστου Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως τόν Ἀΰγουστον τοῦ 1895, πρός ἀπάντησιν εἷς τήν Ἐγκύκλιον τοῦ Πάπα Λέοντος τοῦ ΙΓ' περϊ ἑνώσεως τῶν ἐκκλησιῶν.

Εὔχομεθα, δπῶς ἤ παροῦσα ἔκδοσις βοηθήση κυρίως τούς Ὀρθόδοξους κληρικούς, ἄλλα καί τόν πιστόν λάδν τοῦ θεοῦ, τδν φύλακα τῆς Πίστεώς μας, νά καταλάβουν δτί μεταξύ της Ἁγίας 'Ὀρθοδόξου Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας μας καί τῆς Παπικῆς «χάσμα μέγα ἔστηρικται» (Λκ 16, 26). Εἶναι, νομίζομεν, καί ἐπίκαιρος ἤ Συνοδική αὔτη Ἐγκύκλιος μετά τήν πρόσφατον προδοσίαν τῆς Πίστεως μᾶς ἄπδ μερικούς ἱερεῖς καί ἐπισκόπους της Ἐκκλησίας τῆς διασπορᾶς διά τῆς μεταδόσεως τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων εἷς παπικούς ἱερεῖς.

Τήν μετάφρασιν εἷς τήν ἄγγλικην γλώσσαν ἔκαμεν ὅ ἀοίδιμος ἀρχιμανδρίτης π. Εὐστάθιος Μεταλληνδς τδ 1895.

Μάριος Πηλαβάκης

Ἕν Λονδίνω τή 19η Ἰανουαρίου 1984, ἕορτη Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ

ΔΙΑΚ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ


     

Ο Ιωάννης Ευγενικός, ο συγγραφέας τoυ Αντιρρητικού, αυτόπτης μάρτυρας των διαδραματισθέντων στη Σύνόδο της Φερράρας και φανατικός πολέμιος της Ένωσης των Εκκλησιών, ανήκε σε μια διακεκριμένη οικογένεια από την Κωνσταντινούπολη. Παρόλο, που ο ακριβής τόπος και η ημερομηνία της γέννησής του δεν είναι γνωστά, φαίνεται ότι γεννήθηκε γύρω στο 1400.

Ο πατέρας του, ο Γεώργιος Ευγενικός, διάκονος, ανήλθε τη νομική ιεραρχία και έφθασε στο υψηλό αξίωμα του πρωτονάριου, πρωτέκδικου, διακόνου, μεγάλου χαρτοφύλακα και τελικά σακελλίωνα. Την πνευματική πτυχή της προσωπικότητάς του ο Ιωάννης την κληρονόμησε από τον πατέρα του, που ήταν υμνογράφος. Η μητέρα του, Μαρία, ήταν κόρη ενός ιατρού, ονόματι Λουκά. Ο παππούς του Ιωάννη, από την πλευρά του πατέρα του, ο Εμμανουήλ Ευγενικός, ταυτίστηκε με τον εκ Κωνσταντινουπόλεως ζωγράφο, που διακόσμησε την εκκλησία του μοναστηριού στη Γεωργία και φιλοτέχνησε νωπογραφίες στην εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου Στρατηλάτη στο Νοβκορόντ. Ο μεγαλύτερος αδελφός του ήταν ο Μάρκος ο Ευγενικός, ο Μητροπολίτης Εφέσου και διάσημος θεολόγος, ένας από τους κυριότερους πολέμιους της Λατινικής εκκλησίας.

Ο Ιωάννης έτυχε της πρώτης του εκπαίδευσης στην ιδιωτική σχολή, που ίδρυσε ο πατέρας του, και σε κάποιο στάδιο διδάσκαλός του ήταν ο αδελφός του Μάρκος, που είχε αναλάβει την πλήρη ευθύνη της σχολής, μετά το θάνατο του πατέρα τους, το 1405. Όμως, ο Μάρκος δεν παρέμεινε για πολύ καιρό στη σχολή, αλλά αποφάσισε να ακολουθήσει τη μοναστική ζωή. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, πιθανότατα κατά τη διάρκεια των σπουδών του, ο Ιωάννης έγινε φίλος με τον Ιωάννη τον Βησσαρίωνα και τον Γεώργιο Αμιρούτζη. Η φιλία τους διάρκεσε μέχρι τη διαφωνία τους στο θέμα της Ένωσης των Εκκλησιών.

Σε αντίθεση με τον αδελφό του Μάρκο, που είχε ακολουθήσει τη μοναστική ζωή, ο Ιωάννης παντρεύτηκε και μετακόμισε με τη σύζυγο και τα παιδιά του στην Πελοπόννησο το 1421, όπου παρέμεινε μέχρι το 1431. Ο λόγος για τη μετακόμισή του στην Πελοπόννησο δεν είναι γνωστός. Αυτό που είναι βέβαιο, είναι ότι ο Ιωάννης κινείτο ανάμεσα στην κυρίαρχη βυζαντινή ελίτ. Υποστήριξε τον Δεσπότη Θεόδωρο ΙΙ (1407-1443) στην απόφασή του να παραιτηθεί από το αξίωμά του και να μπει σε μοναστήρι, και με την ευκαιρία αυτή έγραψε ομιλία, στην οποία εξυμνούσε τη μοναστική ζωή. Όμως, όταν ο Θεόδωρος άλλαξε ιδέα κατόπιν συμβουλής του περιβάλλοντός του και παρέμεινε στην εξουσία, ο Ιωάννης χαιρέτησε την απόφασή του. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Πελοπόννησο, ο Ιωάννης έχασε τουλάχιστον δύο από τα νεαρά παιδιά του. Σε μια συγκινητική επιστολή, στην οποία εξέφραζε τη βαθιά του αγάπη, ο Βησσαρίων προσπάθησε να παρηγορήσει το φίλο του για την απώλειά τους. Ο Ιωάννης απάντησε στην επιστολή εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του, για την υποστήριξη του φίλου του.

Κατά την επιστροφή του στην Κωνσταντινούπολη περίπου το 1431/2, ο Ιωάννης έγινε Πατριαρχικός νοτάριος και κατέλαβε το ανώτερο αξίωμα του χαρτοφύλακα. Αργότερα διορίστηκε νομοφύλαξ. Ταυτόχρονα δίδαξε για δυο περίπου χρόνια, καθότι ο τίτλος του φιλοσόφου, που του δόθηκε, υποδηλοί διασυνδέσεις με την παιδεία. Κατά την περίοδο αυτή, ένας από τους φοιτητές του ήταν ο Τζιοβάννι Τορτέλλι, άλλως Ιωάννης Αρρετίνους (περίπου 1400-1466), ο μέλλων βιβλιοθηκάριος του Νικόλα Ε, ο οποίος έφθασε στην Κωνσταντινούπολη το 1435, για να μάθει την Ελληνική γλώσσα. Στις 3 Ιουλίου του έτους αυτού, ο Ιωάννης, που υπήρξε δάσκαλός του για δυο μήνες, του δώρισε αντίγραφο του Θουκυδίδη..